Overzicht van de meest voorkomende (café)spelsoorten  

   
   
                           
  Home                    
                     
                           
                                       
                                       
       

Libre (vrij spel)

       
               
                                       

Dit spel is, hetgeen reeds uit de naam blijkt, aan geen beperkende bepalingen onderworpen. De bedoeling is om door met de speelbal de beide andere ballen te raken en zo een punt ("carambole") te maken.

Dit kan direct of over één of meer banden.

Bij officiële wedstrijden worden, in de hogere klassen (Aker - kaderspel), in de vier hoeken door een krijtlijn driehoeken afgebakend.

Binnen deze driehoeken (grote tafel: 71 x 36 cm., kleine tafel 17 x 17 cm. en voor de hoogste klassen op de kleine tafel 57 x 29 cm.) geldt de volgende regel:
Wanneer beide te raken ballen binnen een van deze driehoeken komen te liggen, meldt de arbiter "entré".

De speler mag dan gewoon deze carambole maken, maar liggen de beide te raken ballen hierna zich nog binnen deze driehoek bevinden, "dedans", moet bij de volgende carambole één der ballen het vak verlaten.

Deze mag echter wel weer in het zelfde vak terugkomen.
Wanneer een van de ballen uit het speelveld gestoten word of bij vastliggen van de speelbal tegen één of beide andere ballen, worden op het grote biljart de ballen in de aanvangspositie ("acquitstoot") geplaatst.

Op klein biljart mag men bij het vastliggen van de ballen ook van de vastliggende bal afspelen, echter zonder dat de vastliggende bal bewogen wordt. Dit mag ook door middel van een "piqué stoot".

 

De globale spelregels zijn:

Begin van een partij


Volgens de spelregels moet men voor de afstoot 'trekken' om te bepalen wie de aanvangsstoot moet doen.

De twee witte ballen worden door de arbiter op de "afstootlijn" gelegd.

Beide spelers stoten nagenoeg gelijk, ieder met een witte bal, naar de korte bovenband. De speler van wie de bal het dichtst bij de korte benedenband terechtkomt, mag kiezen wie er het spel gaat beginnen

De biljarter die de acquitstoot neemt speelt met de ongemerkte witte bal, zijn tegenspeler de gemerkte witte of gele bal.

Voor de afstoot worden de ballen als volgt neer gelegd.

De rode bal op het boven middenstip, de gemerkte of gele bal van de tegenstander op de onderste middenstip en de eigen speelbal (de ongemerkte bal) naar keuze op de stip links of rechts hiervan.

De speler die de partij niet begint, heeft aan het eind van de partij recht op de zogenaamde gelijkmakende beurt. Heeft de speler die het eerst is begonnen als eerste zijn aantal punten gemaakt, dan krijgt zijn tegenstander de nastoot, omdat hij een beurt minder heeft gehad. In dat geval worden de ballen voor hem op de "acquits" gelegd.

Carambole
De speler moet met zijn bal de beide andere ballen raken. Dat noemen we een carambole. Hij mag doorspelen zolang hij caramboles blijft maken. Lukt dat niet, dan is de tegenspeler aan stoot.

Men mag niet verder spelen of een reeds gemaakte carambole tellen, als men stootte vóór alle ballen stil lagen.
Bij het stoten moet de speler minstens de tenen van één voet op de grond houden.
Speelt men met de verkeerde bal, dan is de gemaakte carambole niet geldig en gaat de tegenstander met de dezelfde bal verder.
Als in een wedstrijd een van de spelers tot op vijf caramboles van het einde van de partij is gekomen, zal de arbiter dit bekend maken door "en nog vijf" te roepen.

Indien één of meerdere ballen het speelveld verlaten
Als een van de drie ballen van het biljart wordt gestoten of de houten omlijsting raakt, wordt dit als een fout beschouwd. Is een bal buiten het biljart beland na het caramboleren, dan wordt de carambole als ongeldig beschouwd. Deze regel geldt ook als een bal slechts over de rand rolt en daarna terugkeert op het biljart. Uw beurt is voorbij en uw tegenspeler moet met de acquitstoot beginnen.


Touché
Onder toucheren verstaat men het aanraken van een van ballen - door welke oorzaak ook - met de hand, keu, das, kledingstuk (jaspand) of welk voorwerp ook. De speler die een bal toucheert, is zijn beurt kwijt en zijn tegenstander mag verder spelen. Is een bal door het aanraken verplaatst, dan moet hij blijven liggen waar hij terecht is gekomen.

Biljarderen (vuile stoot)
Hieronder verstaat men dat de pomerans van de keu nog met de speelbal in contact is als de speelbal de tweede bal of een band raakt. In dit geval is de (eventuele) carambole ongeldig en is de tegenspeler aan de beurt.

                                       

                           

                           
                           
                           
                           
 

Bandstoten

 
   
                                       

Voor het bandstoten gelden exact dezelfde spelregels als bij het Libre-spel, echter met de uitzondering dat 'n carambole pas geldig is als voor het raken van de derde bal, met de speelbal, minimaal één band is geraakt. Een losse bandstoot is dus ook toegestaan.

                           

                           
                           
                           
                           
 

Driebanden

 
   
                                       

Ook voor het driebandenspel gaan we in principe uit van de basisspelregels van het Libre-spel. De speelbal moet echter alvorens de derde bal te raken, minstens driemaal een band of banden geraakt hebben om een geldige carambole te maken. Ook de losse bandstoot is geoorloofd. Bij vastliggen mag de speler, net als in her Libre-spel kiezen tussen het aanspelen van een niet vastliggende bal, het spelen van een losse bandstoot, of de vastliggende ballen op de acquit stip te laten plaatsen. Hierbij gelden wel andere regels als in het Libre-spel. Alleen de vastliggende ballen, of eventueel de bal(len) die uit het speelveld zijn gestoten, worden op de acquit stippen geplaatst en wel in de volgende opstelling. De speelbal gaat op de middelste acquit stip van de afstootlijn, de speelbal van de tegenstander op de midden acquit stip van het biljart en de rode bal op de midden acquit stip van de bovenlijn. (Let op: alleen de vastliggende of de bal(len) die op de grond liggen worden op de bestreffende stippen geplaatst!)
Indien een speler zijn stootbal uit het speelveld stoot (het hout raakt of de bal op de grond terecht komt) is dit een foute stoot.. De volgende speler is aan de beurt.

 

                           

                           
                           
                           
                           
 

Tien over rood

 
   
                                       

Voor dit spel worden verschillende spelregels gehanteerd. Spreek dit duidelijk voor aanvang van het spel af, om ongenoegen tijdens het spel te voorkomen. Het de bedoeling om 10 caramboles te maken, waarbij eerst de rode bal wordt geraakt.

Als een speler tijdens zijn stoot de rode bal mist of eerst de witte bal raakt dan  zijn er 2 opties in de regels. Bij het ene spel raakt hij alleen de serie caramboles kwijt van de betreffende stoot, bij het andere spel zijn totaal behaalde punten. (scorebord voor de betreffende speler op 0) Hierbij geldt wel dat als een speler 7 punten op het bord heeft staan, dat hij een beschermde positie krijgt en deze punten niet meer kan verliezen. Alle spelers spelen met dezelfde stootbal. Over het algemeen wordt er doorgespeeld tot er een verliezer is.
 

                           

                           
                           
                           
                           
 

Tien van de gemakkelijke

 
   
                                       

Dit lijkt eenvoudig, maar kan nog aardig tegenvallen. Het is de bedoeling om in 1 (één) beurt 10 caramboles te maken, waarbij men gebruik mag maken van alle ballen. Men stoot steeds met de bal die op dat moment in de makkelijkste positie ligt. Dit mag ook de rode bal zijn! Het gevaar in dit spel is dat men vaak vergeet om de makkelijkste bal te nemen, omdat men gewend is om altijd met dezelfde bal te spelen. Alle stoten in dit spel zijn geoorloofd, echter geen biljarderen (vuile stoot) of ballen uit het speelveld spelen. Iedere speler begint zijn eerste beurt vanaf  acquit. Let op! er mach ook met de rode bal begonnen worden! Er wordt doorgaans gespeeld tot er een verliezer is, die dan een rondje moet geven.
 

                           

                           
                           
                           
                           
 

Veertig(40)gen

 
   
                                       

Dit populaire caféspel wordt over door 2 koppels gespeeld (1, 2 of 3 personen) en bestaat uit 3 spelvarianten. De normale spelregels van betreffende spelvariant worden gehandhaafd, echter van ieder team gaat er 1 speler van acquit. Dus geen gelijkmakende nabeurt. Eerst worden er 25 Libre caramboles gemaakt en de speler die voor zijn team de 25 carambole scoort mag dan in het algemeen de volgende spelvorm kiezen, 10 over rood of 10 bandstoten.(Dit kan ook voor aanvang van het spel worden bepaald). Dit team begint aan de nieuwe spelvariant, terwijl het achterstaande team eerst zijn Libre spel af moet maken. Het spel wordt beëindigd met 5 driebanders.

Het beginnende team speelt met de witte bal en het andere team met de gemerkte of gele bal.

 

                           

                           
                           
                           
                           
 

Honderd(100)en

 
   
                                       

Dit spel wordt met 4 ballen gespeeld. Men gebruikt naast de 3 standaars ballen ook nog een blauwe bal. Ook hier spelen alle spelers met dezelfde (gele of gemerkte) speelbal. Maakt men een carambole door de witte bal en de rode of blauwe bal te raken telt dat voor 1 punt. Een carambole op de rode en de blauwe bal levert 4 punten op. Een carambole waarbij men alle 3 de ballen raakt is goed voor 20 punten. Men spreekt op voorhand af naar hoeveel punten men speelt (100, 200, 300, ...).
Het is de bedoeling dat men precies op 100 uitspeelt. Indien men met een serie hier overheen komt, mag men de gehele serie niet noteren. Een variant hierop is ook wel dat men bij het passeren van het afgesproken 100-tal door moet spelen naar een volgend 100-tal.
Voor de afstoot worden de rode en blauwe bal op linker en rechter boven acquit stip geplaatst, de witte bal op de midden acquit en de gele of witte stootbal op onder midden acquit. Dit spel kan met meerdere spelers gespeeld worden en dan valt diegene die op 100 uitspeelt steeds af. De verliezer blijft over.

 

                           

                           
                           
                           
                           
 

Een telefoonboekje

 
   
                                       

Dit spel wordt met minimaal 3 personen gespeeld, maar hoe meer deelnemers, hoe meer plezier. Elke speler zet 5 munten in. In het midden van het biljart worden 1 of 2 telefoonboeken geplaatst, welke tijdens het gehele spel niet meer aangeraakt mogen worden. Bij 2 boeken worden ze iets verspringen geplaatst, Op de boven-
en beneden acquit worden de gele (of witte) en rode bal geplaatst. Iedereen speelt met de gele of witte bal en probeert rechtstreeks of via de band de rode bal te raken. Als dit lukt, gaat de beurt over naar de volgende speler. Slaagt men er niet in om de rode bal te raken, dan dient de speler 1 munt op het telefoonboek te laten vallen. De opzet van het spel is om de rode bal te raken en dan de ballen zo uit te laten lopen dat het voor de volgende speler een probleem wordt om de rode bal te raken. De winnaar van het spel is degene die als laatste overblijft en deze mag de munten van het biljart verzamelen.
Het spel wordt op allerlei manieren bemoeilijkt, onder anderen omdat men het telefoonboek op geen enkele manier mag aanraken, niet met de hand en ook niet met de keu. Daarnaast moeten munten die van het telefoonboek
vallen (doordat er ballen tegenaan worden gestoten) op het laken blijven liggen. Dit  brengt een extra handicap in het spel.

                         

                           

                           
                           
                           
                           
 

Meerdere spelvarianten volgen